Monitor kopen: zo kies je de juiste
Formaat, resolutie, Hz of paneeltype: bij een monitor komt veel kijken. Lees welke specificaties echt tellen en waar je geld kunt besparen.
iIn het kort
- Kies formaat en resolutie samen: 27 inch past goed bij 1440p
- Een hoge verversingssnelheid (Hz) is vooral handig bij snelle beelden
- Check de aansluitingen en of de monitor in hoogte verstelbaar is
Een goede monitor gebruik je elke dag. Voor werk, school, films of games. Toch zijn de verschillen groot, en de specificaties zijn niet altijd duidelijk. In deze gids lees je waar je op let, zodat je een scherm kiest dat past bij hoe jij het gebruikt. Zonder te veel te betalen voor dingen die je niet nodig hebt.
Formaat en resolutie horen bij elkaar
Het formaat van een monitor meet je in inch, schuin van hoek tot hoek. De resolutie is het aantal pixels. Hoe groter het scherm, hoe meer pixels je nodig hebt voor een scherp beeld.
- 24 inch: prima met Full HD (1920 x 1080). Handig voor een klein bureau.
- 27 inch: het meest gekozen formaat. Kies hier liefst 1440p (2560 x 1440). Full HD ziet er op 27 inch wat korrelig uit.
- 32 inch en groter: hier komt 4K (3840 x 2160) het best tot zijn recht.
- Ultrawide: een breed scherm (21:9) geeft veel ruimte naast elkaar. Fijn voor spreadsheets, video bewerken en sommige games.
Let op: een hoge resolutie vraagt ook meer van je computer. Een oudere laptop of videokaart kan 4K soms niet soepel aansturen.
Paneeltype: IPS, VA of OLED
Het paneel bepaalt voor een groot deel hoe het beeld eruitziet.
- IPS: mooie kleuren en goede kijkhoeken. Een veilige keuze voor bijna iedereen.
- VA: sterk contrast, dus diep zwart. Fijn voor films in een donkere kamer. Bij snelle beelden soms wat minder scherp.
- TN: snel en goedkoop, maar kleuren en kijkhoeken zijn minder. Je ziet het steeds minder.
- OLED: elke pixel geeft zelf licht. Daardoor perfect zwart en een zeer snelle reactie. Nadeel: de prijs, en de kans op inbranden. Dat betekent dat een vast beeld (zoals een taakbalk) na lange tijd zichtbaar kan blijven. Nieuwe modellen hebben daar beschermingen tegen, maar houd er rekening mee als je urenlang hetzelfde scherm open hebt.
Verversingssnelheid en reactietijd
De verversingssnelheid in hertz (Hz) zegt hoe vaak per seconde het beeld wordt vernieuwd.
- 60 tot 75 Hz: genoeg voor kantoorwerk en video.
- 120 tot 165 Hz: alles voelt vloeiender, ook scrollen en de muis. Vooral merkbaar bij games.
- 240 Hz en hoger: vooral interessant voor wie veel snelle games speelt.
Wil je een hoge Hz gebruiken, dan moet je computer ook genoeg beelden per seconde maken. Let daarnaast op adaptive sync (zoals FreeSync of G-Sync). Dat voorkomt haperend of gescheurd beeld. De reactietijd in milliseconden wordt door fabrikanten vaak gunstig opgegeven. Zie het als grove indicatie.
Aansluitingen en USB-C
Kijk altijd of de monitor past bij je computer of laptop.
- HDMI: zit op bijna alles. Voor hoge Hz op hoge resolutie heb je vaak HDMI 2.1 nodig.
- DisplayPort: veel gebruikt bij pc's en geschikt voor hoge verversingssnelheden.
- USB-C met stroom: met één kabel krijg je beeld, laad je je laptop op en gebruik je de USB-poorten van de monitor. Kijk hoeveel watt hij levert. Voor een zware laptop is 65 watt of meer handig.
- Ingebouwde USB-hub: handig om je muis, toetsenbord of webcam aan te sluiten.
Ergonomie: let op je nek en ogen
Je zit vaak uren achter je scherm. Een goede houding scheelt veel klachten.
- In hoogte verstelbaar: de bovenkant van het scherm hoort ongeveer op ooghoogte.
- Kantelen en draaien: handig als je met meerdere mensen meekijkt of van houding wisselt.
- VESA-montage: hiermee zet je de monitor op een monitorarm. Dat geeft ook meer ruimte op je bureau.
- Flikkervrij en blauwlichtfilter: fijn als je lang achter elkaar werkt.
- Mat of glanzend: een mat scherm geeft minder last van spiegelingen bij een raam.
Energieverbruik en HDR
Monitoren hebben sinds 2021 een EU-energielabel van A tot G. De schaal is streng, dus veel monitoren zitten rond E, F of G. Vergelijk het verbruik in watt en het label tussen modellen van hetzelfde formaat. Een hoge helderheid en HDR kosten meer stroom.
HDR belooft meer contrast en fellere kleuren. Bij goedkope monitoren is het effect vaak klein. Een label als DisplayHDR 400 is een instapniveau. Echt merkbaar HDR zie je vooral bij OLED of bij schermen met veel lokale dimzones.
Wat kost een goede monitor?
Prijzen veranderen snel, dus zie dit als grove indicatie. Een eenvoudige 24 inch Full HD-monitor heb je vanaf ongeveer € 100. Een goede 27 inch met 1440p begint rond € 200 tot € 300. Voor 4K, hoge Hz of OLED betaal je al snel meer dan € 400. Vergelijk prijzen, want dezelfde monitor kan per winkel flink verschillen.
Kort samengevat
- Kies eerst het formaat en de resolutie die bij je bureau en computer passen.
- Een IPS-paneel is een veilige keuze. OLED is prachtig, maar duurder en gevoelig voor inbranden.
- Speel je games, kijk dan naar 120 Hz of meer en adaptive sync.
- Controleer de aansluitingen en kies bij voorkeur een voet die in hoogte verstelbaar is.
Reacties
Nog geen reacties. Wat vind jij ervan?
